Strona główna » Wiedza » Analizy i komentarze » Unijne regulacje mogą chronić przed smogiem, jeśli są stosowane

Unijne regulacje mogą chronić przed smogiem, jeśli są stosowane

03.10.17

Mocno rozbudowane regulacje unijne mogą pomóc w walce o czyste powietrze w Europe, jeśli państwa członkowskie UE zapewnią ich pełną skuteczność. W przeciwnym razie jakość powietrza będzie stanowić poważny problem, tak jak w Polsce - pisze prof. Barbara Iwańska.

articleImage: Unijne regulacje mogą chronić przed smogiem, jeśli są stosowane fot. Thinkstock

Barbara Iwańska
Ochrona powietrza w systemie  prawa ochrony środowiska

Artykuł pochodzi z miesięcznika Europejski Przgląd Sądowy 7/2017>>

Jednym z kierunków (działów) prawnej ochrony środowiska jest prawo ochrony powietrza. U jego podstaw leży ochrona życia i zdrowia ludzi oraz środowiska jako całości. W celu umożliwienia efektywnego urzeczywistniania ochrony powietrza prawo ochrony powietrza zawiera bogaty zbiór środków prawnych ukierunkowanych na ochronę jakości powietrza i przeciwdziałanie zanieczyszczeniom. Są one w istotnym stopniu ukształtowane przez mocno rozbudowane regulacje unijne, które mogą pomóc w walce o czyste powietrze w Europe, jeśli państwa członkowskie UE zapewnią ich pełną skuteczność. W przeciwnym razie jakość powietrza będzie stanowić poważny problem tak jak w Polsce, gdzie normy jakości powietrza przekraczane są w wielu strefach i aglomeracjach. W następstwie utrzymującego się istotnego naruszenia norm jakości powietrza (dla PM10 i NO2), które mają poważny, negatywny wpływ na zdrowie i środowisko Komisja Europejska (dalej Komisja) wszczęła przeciwko Polsce postępowanie w sprawie uchybienia jej zobowiązaniom wynikającym z dyrektywy w sprawie jakości powietrza i czystszego powietrza dla Europy .

1. Ochrona powietrza w systemie prawa ochrony środowiska
System prawa ochrony środowiska charakteryzuje się wieloskładnikową strukturą przepisów i aktów je zawierających . We współczesnym multicentrycznym porządku prawnym prawo ochrony środowiska tworzą – mające za przedmiot ochronę środowiska – po pierwsze, normy konstytucyjne i stanowione przez krajowe (polskie) organy prawodawcze zawarte w ustawach, rozporządzeniach i aktach prawa miejscowego; po drugie, normy prawa pierwotnego UE i stanowione przez instytucje unijne, zawarte w wiążących aktach prawa pochodnego (rozporządzeniach, dyrektywach i decyzjach); oraz po trzecie, normy zawarte w umowach międzynarodowych. Uregulowania środowiskowe powstają więc na wszystkich poziomach tworzenia prawa i są przedmiotem aktów o zróżnicowanej randze . Wspólnym mianownikiem tak rozumianego prawa ochrony środowiska jest przedmiot ochrony – środowisko, rozumiane jako „ogół elementów przyrodniczych, w tym także przekształconych w wyniku działalności człowieka, a w szczególności powierzchnię ziemi, kopaliny, wody, powietrze, krajobraz, klimat oraz pozostałe elementy różnorodności biolo-gicznej, a także wzajemne oddziaływania pomiędzy tymi elementami” (art. 3 pkt 39 ustawy z 27.04.2001 r. – Prawo ochrony środowiska ).
Prawo ochrony środowiska posiada własną siatkę pojęciową, swoiste dla tego obszaru regulacji prawnej zasady prawne ochrony środowiska, a także będące ich przejawem zróżnicowane instytucje prawne ochrony środowiska wraz z towarzyszącymi im instrumentami prawa ochrony środowiska. Między innymi te cechy prawa ochrony środowiska, choćby z punktu widzenia potrzeb badawczych , skutkują ujmowaniem tego wyróżnionego obszaru regulacji prawnej jako wyodrębnionej sfery regulacji prawnej , dziedziny prawa czy gałęzi prawa , co m.in. umożliwia dyskusję o systemie prawa ochrony środowiska . Analiza aktów i przepisów z zakresu ochrony środowiska, ich celów i przyjętych w nich metod ochrony środowiska, pozwala na wyróżnienie w ramach prawa ochrony środowiska kierunków (działów) prawnej ochrony środowiska jako jego części składowych. Ich wyróżnianie następuje zasadniczo w nawiązaniu do kryteriów przedmiotu ochrony (np. prawo ochrony przyrody) lub rodzaju zagrożenia (np. prawo emisyjne) w połączeniu z ewentualnymi dalszymi kryteriami: formalnym – odnoszącym się do uregulowania określonego zagadnienia środowiskowego w odrębnym/odrębnych akcie/aktach prawa oraz materialnym – odnoszącym się do charakteru chronionego dobra, źródła jego zagrożenia, celu jego ochrony czy służących jego ochronie instytucji (rozwiązań) prawnych. Na potrzeby rozważań niniejszego opracowania – w nawiązaniu do niektórych z wyżej przywołanych kryteriów – zostanie wyróżnione prawo ochrony powietrza jako jeden z kierunków (działów) prawnej ochrony środowiska o charakterze sektorowym, obejmujący ogół norm prawa, które bezpośrednio lub pośrednio mogą służyć ochronie i kształtowaniu tego komponentu środowiska. Dalsze rozważania stanowią syntetyczną prezentację prawa ochrony powietrza oraz wprowadzenie do kolejnych, zawartych w tym numerze monotematycznym „Europejskiego Przeglądu Sądowego” opracowań, poświęconych wybranym zagadnieniom z zakresu prawnej problematyki ochrony jakościowej powietrza i zarządzania jakością powietrza oraz prawa emisyjnego. Impulsem dla podjęcia tej problematyki jest ciągle aktualny problem występowania ponadnormatywnych stężeń niektórych substancji w powietrzu w sezonie zimowym (choć niewyłącznie), szczególnie „widoczny” i „wyczuwalny” w sytuacji wystąpienia zjawiska określanego smogiem. Skala i okres czasu przekraczania stężeń szkodliwych substancji w powietrzu doprowadziło do wniesienia przez Komisję przeciwko Polsce, w trybie art. 258 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej , skargi z 15.06.2016 r. w sprawie C-336/16 . Komisja zarzuca Polsce niewłaściwą transpozycję odnośnych przepisów dyrektywy CAFE, długotrwałe, bo trwające od 2007 r. do co najmniej 2013 r., przekraczanie dobowych i rocznych wartości dopuszczalnych dla pyłu PM10 odpowiednio w 35 i 9 strefach, brak informacji wskazujących na to, że sytuacja ta uległa poprawie, a także zaniechanie przyjęcia skutecznych działań w planach ochrony powietrza, dzięki którym przekroczenia te trwałyby jak najkrócej.

Przejdź do strony artykułu: « »
03.10.17
Zobacz wszystkie materiały pochodzące z: Europejski Przegląd Sądowy
Skomentowano 0 razy
Średnia ocena artykułu (oddanych głosów: 0)

 
ZOBACZ TAKŻE

Zapisz się na newsletter
Polecamy w oficjalnej księgarni
Wolters Kluwer Profinfo.pl

NAJCZĘŚCIEJ CZYTANE